energie

Populisme verlaagt de stroomprijs niet

Hernieuwbare energie vraagt om sereen debat

Winsten subsidiëren?

Dat systeem heeft trouwens zijn verdienste, getuige de groei van het aandeel groene stroom in ons totaalverbruik. Zonnepanelen zijn er goedkoper door geworden, zodat ze toegankelijk werden voor meer mensen. Maar omdat de subsidies niet even snel zijn gedaald, werden gaandeweg winsten in plaats van investeringen gesubsidieerd. Dat kan niet de bedoeling zijn. Daarom heeft de Vlaamse regering op 10 december vorig jaar al beslist om de steun voor zonnepanelen drastisch in te perken. Die beslissing ligt deze week ter stemming voor in het Vlaams parlement.

De partijen die nu beweren dat ik sta toe te kijken en niets doe om de factuur te verlichten, schreeuwden toen moord en brand omdat ik de subsidies naar beneden haalde. Ik organiseerde een ‘hold-up' op de sector van de zonnepanelen en ik zette ‘de groene economie geheel op droog zaad', zeiden Groen! en Open VLD in een gezamenlijk persbericht. Vandaag vinden ze dat ik te weinig doe en suggereert de ene wonderlijke alternatieven die de stroomprijs als bij toverslag zouden doen zakken en stelt de andere voor om het hele systeem meteen af te schaffen. Ik onthoud daar vooral uit dat ik mijn beleid het best niet afstem op ondoordachte communicatie.

Neem nu het voorstel van Groen! om het Waalse systeem over te nemen. Dat kost de consument minder, beweert alweer Hermes Sanctorum, want de groenestroomcertificaten komen er niet in de tarieven van de distributienetbeheerders terecht. Het zijn de leveranciers die ze moeten kopen. Klinkt goed: laat de leveranciers ervoor opdraaien. Alleen vertelt Sanctorum er niet bij dat zij dat niet uit liefdadigheid doen. Ze rekenen de kost evengoed door aan de consument. Sanctorum maakt de rekening zelf: een Waals gezin krijgt voor zijn zonnepanelen 7 groenestroomcertificaten van 80 euro, in plaats van één van 330 euro in Vlaanderen. Totale kost voor de consument: 560 euro. Goedkoper? Ik dacht het niet. Alleen minder zichtbaar, en met het risico dat de leveranciers naast het certificaat zelf ook nog een extra marge doorrekenen.

Overigens, uit een eenvoudige vergelijking van de prijzen blijkt dat nettarieven en taksen samen in Wallonië de helft hoger liggen dan in Vlaanderen, en daar zitten de groenestroomcertificaten dus nog niet eens in.

Het Waalse voorbeeld

Waarmee ik evenmin gezegd heb dat we niets kunnen leren uit het Waalse systeem, zoals anderen dan weer meteen concluderen. Er zitten wel degelijk goede elementen in, zoals het feit dat grote zonneparken veel minder steun krijgen dan gezinnen die zonnepanelen plaatsen voor eigen verbruik. Ik heb weken geleden al een grondige doorlichting van het Vlaamse ondersteuningsbeleid voor groene stroom aangekondigd, boven op de broodnodige snelle verlaging van de subsidies. Ik heb toen ook gezegd dat er geen taboes zijn. En dat we ons onder meer zouden inspireren op ervaringen in Wallonië en in andere landen. Die doorlichting zal onvermijdelijk leiden tot een aantal fundamentele bijsturingen, maar laten we alstublieft beslissingen nemen op basis van gedegen studiewerk.

De basisprincipes van die hervorming liggen voor mij wél al vast. We moeten zo snel mogelijk zo veel mogelijk investeringen in groene stroom bewerkstelligen, tegen een zo laag mogelijke prijs voor de belastingbetaler en de consument. Die kost moet bovendien eerlijk verdeeld worden. Niet investeren in hernieuwbare energie bestendigt onze afhankelijkheid van olie, gas en steenkool en maakt onze energievoorziening op middellange termijn pas helemaal onbetaalbaar. Ondoordacht investeren en de kost doorschuiven naar wie niet meedoet, ondermijnt het maatschappelijk draagvlak voor groene energie.

Ik ben ervan overtuigd dat we veel kunnen bereiken, als iedereen zijn deel van het werk doet. Van de federale overheid verwacht ik dat ze eindelijk de nucleaire monsterwinsten van Electrabel recupereert en die investeert in hernieuwbare energie, zodat bijvoorbeeld de kosten van de windmolens op zee niet ook nog in de factuur terechtkomen. Zolang die windmolens nog niet op volle kracht draaien, kan het geld gebruikt worden om de factuur rechtstreeks te verlichten. En de lokale overheden moeten zich afvragen of ze het zelf niet onkies vinden dat ze bonussen krijgen uitgekeerd van de netbeheerders op het moment dat de factuur voor de gezinnen met tien procent stijgt.

Zelf zal ik, naast de onmiddellijke verlaging van de subsidies voor zonnepanelen die nu voorligt in het parlement, enkele tandjes bijsteken om de globale hervorming snel rond te hebben en zo tot een eerlijker energiefactuur te komen. Ook de inbreng van de oppositie is welkom en zou zelfs bijzonder waardevol zijn, op voorwaarde dat het debat op een intellectueel eerlijke manier wordt gevoerd. In dit dossier is het niet heel moeilijk om elkaar met partijpolitiek geïnspireerde verwijten te blijven bestoken. Laten we er een ernstige denkoefening van maken, alleen zo kan de consument er echt iets aan hebben.

FREYA VAN DEN BOSSCHEWie? Vlaams minister (sp.a) van Energie, Wonen, Steden en Sociale economie. Wat? De discussie over energie moet op basis van juiste gegevens, degelijk onderzoek en onderbouwde argumenten worden gevoerd. Waarom? Het is de enige manier om een breed maatschappelijk draagvlak te behouden voor alternatieve energie.

Opinie, De Standaard 5 april 2011